Ivar Bruvik Sætre

Ivar (23) frå Førde oppdaga tidleg at han var glad i skriving og språk. Opprinneleg var planen å bli lærar, men etter å ha teke Bachelor i engelsk på UiB fann Ivar ut at journalistikk var vegen å gå. Foto: Bent Are Iversen

To nynorskafrikanarar

Hin dagen stod eg på Firda billag og venta på bussen. Der opplevde eg noko vedunderleg. Ved sida av meg stod to farga menn, som ut ifrå aksenten sin truleg kom frå den nordlege delen av Afrikakontinentet. Mange, deriblant meg sjølv, sit med ei stereotyp førestilling om at innvandrarar alltid snakkar gebrokken bokmål. Men nei. Ikkje desse karane.

Frå munnane deira kom nynorskord etter nynorskord, og ikkje var dei veldig gebrokne heller. Eg blei frelst, og lista meg så tett innpå dei som den norske privatsfæra tillét meg. Kva dei snakka om har eg ikkje peiling på. Eg var for opptatt av det nærmast opplesne nynorskmålet som rann ut av munnane deira som ei afrikansk elv med Ivar Aasen surfande oppå.

«Her har dei gjort noko veldig rett på Norsksenteret», tenkte eg. Dersom innvandrarar i Førde hadde lært å prate opplese bokmål, ville desse utlendingane ikkje berre vore med i minoritetsgruppa «innvandrarar», men også del av den språklege minoriteten «bokmålsfolk i nynorskland». Denne gruppa er det sjølvsagt ikkje noko gale med i seg sjølv. Men eg trur ikkje at ei allereie marginalisert gruppe som innvandrarar skal samle på minoritetsstatus.

Med alle dei syriske flyktningane som no bankar på Norges dør, er språkopplæring og integrering viktigare enn nokon gong. Mange av desse flyktningane skal busettast i skeptiske, små distrikt der dei kjem til å utgjere ein betydeleg del av befolkninga. Eg trur mykje skepsis forsvinn i det ein syrar sleng opp døra på Spar Hyllestad og grautar fram «kvar har de mjølet hen?».

Dei to mennene er nok andre stader no. Men i hovudet mitt står dei der enno, og pratar om hardingfeler, Kinn-øl og andre nynorskafrikanske ting.

Fjeset skal med

Fjeset skal med, koste kva det koste vil. Skal du fortelje at du har fått lappen? Sjølvi med køyrelæraren.

Skryte av at du har fått ny jobb? Sjølvi med ID-kortet i handa. Vise fram juletreet? Sjølvi med juletreet i bakgrunnen. Instagram er ein fascinerande stad. I motsetning til Facebook er det berre bilde og video som gjeld. Vi vert alle fotojournalistar.

Men det som skil oss frå tradisjonelle fotojournalistar er at kameraet er snudd 180 grader. Fotograf og motiv er blitt ein og samme ting, og smilemuskulaturen har aldri vore meir veltrent. Sjølvi-bølga kom for nokre år sidan, og har sidan dusja alle 4G-baserte organismar i fotografisk sjølvtillit.

Kva om resten av media hadde gjort det samme? Journalist-sjølviar hadde pryda aviser frå aust til vest, medan ordførarar, bilvrak og nyopna kulturhus måtte finne seg i å forevigast som uskarpe bakgrunnsdetaljar. Det ville kanskje vore underhaldande i ei lita veke, men etter kvart hadde det blitt gjentakande og kjedeleg. Og ikkje minst ville det tatt fokuset vekk frå bodskapen.

Kvifor skal desse utbrente smila våre alltid få hovudrolla i kvardagsdokumentasjonen? Det finst drøssevis med fine og spennande bilde på Instagram, men samtidig er det slåande mange som vender linsa mot seg sjølv og seier smil, truleg utan å ha ytt nokon nemneverdig innsats for å finne motiv rundt seg. Det å bli sett er eit grunnleggande behov som sit djupt i alle menneske. Sosiale medium har blitt den ultimate frihamna for å realisere dette behovet, men berre i små avhengigheitsskapande dagsdosar.

Eg har eit forslag. Neste gang du kjenner behovet for å dele eit bilde, vend kameraet ut mot verda og fang den.

Derfor vil Ivar bli journalist

Kva heiter du på nettby.no? Det var dette spørsmålet som lokka meg inn i sosiale medium, ein gong tidleg på 2000-talet. I frykt for å tilstå at eg enno ikkje var del av dåtidas fjesbok, svarte eg med eit eller anna kallenamn som berre ein kriseramma sjetteklassing kan lire av seg, og hasta deretter heim for å opprette ein nettby-profil med same namn.

Mykje har skjedd sidan den gong. No er ikkje sosiale medium berre for fnisete born på mellomtrinnet. No er alle sine eigne redaktørar. På nyhendestraumen ser vi bilde frå fjellturen til mormor side om side med trutmunnsjølvi frå nabojenta. Giftarmål, jobbskifte og 50-årsdagar har ikkje skjedd før dei er dokumenterte til siste kakestykke på Facebook.
Dokumentasjonsplikta er ikkje lenger berre for helsepersonell.

Journalistikken i 2016 ber preg av desse tendensane. Aviser kastar seg inn i sosiale medium og legg ut heite saker som åte, i håp om at vi klikkar oss nysgjerrig inn på nettstaden deira. «Derfor bør du ikkje ete banan» eller «Du vil ikkje tru kva Grotle gjorde» er oppdikta, men typiske døme på overskrifter som stadig vekk dukkar opp i den nye nettjournalistikken.

Vegen vidare for journalistikken er ukjend. Sjølv om yrket er pressa og framtida uviss, vil eg vere med på reisa og forme framtidas saker. Eller kanskje eg ein gong vert den som gir deg dårleg samvit for å ete banan?