Marit Brennset

Fingrar til bry

Har du nokon gong tenkt på kva signal du sender når du snakkar? Éin ting er kva du seier med munnen, ein anna ting er kva du seier med resten av kroppen. Sjå på fingrane for eksempel.

Tommelen blir brukt til å vise om noko er bra eller dårleg. Om du attpåtil viser to tomlar, blir det dobbelt så bra. Eller dårleg.

Peikefingeren blir brukt i negativ forstand. Dei fleste har vel på eit eller anna tidspunkt fått ein peikefinger i ansiktet frå den frykta læraren på barneskulen. «Ikkje kast viskelêr i timen!», fekk ein gjerne beskjed om. Det fekk iallfall eg.

Den midtarste fingeren treng eg vel kanskje ikkje gå nærare inn på?

Og så, ringfingeren. Det ligg i ordet. For alle single menneske over 25 er det denne fingeren ein ser på først om ein møter nokon som kan verke interessante. Er han gift? Forlova? Har han bleike spor etter ringen som var der i sommar? Har han kanskje lygekors bak ryggen?

Til sist er det veslefingeren. Lovnadsfingeren. Den fingeren ein hektar saman med nokon andre sin veslefinger og lovar på tru og ære. Kors på halsen, ti knivar i hjartet.

Når du brukar fingrane til å snakke, kan det ofte bli komplikasjonar. Var det ein sarkastisk tommel kanskje? Eller ein ironisk peikefinger? Vart langfingeren brukt som ein spøk? Har mannen med ringmerke på ringfingeren, men ikkje noko ring, ein skjult agenda? Kor mykje tel ein lovnad når ein har lygekors bak ryggen?

Om du kombinerer alle desse fingrane blir fingerspråk til kroppsspråk. Dette språket blir nytta til all slags form for kommunikasjon.

Det spesielle med kroppsspråk er at det ofte er universelt. Eg såg ein gong eit innslag frå Paralympics der ein blind mann vann eit langdistanseløp. Det fyrste han gjorde når han karra seg over målstreken, var å hive armane i været. Han var fødd blind, og hadde såleis ingen referanse på korleis kroppen skulle oppføre seg når han vart glad. Likevel var det armane over hovudet med knytte nevar som var den spontane reaksjonen.

Det er godt å sjå at det framleis finst spontane reaksjonar.

Det finst nok av dei kalkulerte.

Damer på toppen

Klikk, klakk. Eit par høghæla sko går mot talarstolen. Sett vekk frå lyden av hælane er det heilt stille. Ein kan kjenne energien i rommet endre seg idet dei nærmar seg. Alle held pusten og ventar i spaning på kva som kjem. Klikk, klakk.
Det er merkeleg kor mykje makt lydar kan ha. Ein stein som går gjennom eit vindauge, eit barn som ler, ei dør som knirkar. Og høge hælar mot hardt parkettgolv.
Før i tida symboliserte gjerne høge hælar to ytterkantar; fest eller fine fruer.

Fleire kvinner kjem i maktposisjonar i dag enn nokon gang før. Kvinner er best på skulen, og er ofte best representert i søknadsbunkane. Til og med statsministeren er ei kvinne. Lyden av hælar blir høgare og høgare.

Sjølv har eg alltid likt å gå i høge hælar ein gang i blant. Men eg har alltid følt at eg blir sett litt rart på. «Går ho i høge hælar? Kven er det ho har pynta seg for då? Ha ha!».
Det høyrer vel til «kvinnesyndromet» som mange har vakse opp med. Ein skal ikkje synast, ein skal ikkje høyrast. Ein skal vere ein liten del av ein stor mengde.

Eg trur tida er komen for ei endring. No får eg gjerne eit kompliment om eg har lagt litt ekstra innsats i utsjånaden ein dag. Er eg på møte blir folk meir lydhøyre når ein kjem gåande, stolt og klakkande. Trikset er å gå ekstra sakte opp til talarstolen. La lyden av hælane verkeleg søkke inn i dei som ventar på det du har å seie.
Du treng kanskje ikkje møte opp i dei knallrosa pumpsa du kjøpte på ferie i Barcelona.
Det er ikkje verda klar for enda.

Men ikkje ver redd for å vise at du finst.

By vs. «By»

Det er ikkje få gangar eg har ledd litt av Førde som er så stolte av bystatusen sin. Ein by med knappe 12 000 menneske, kan det stemme? Kvar er det dei har fått denne bystatusen frå?
Etter å ha budd her i nokre månadar har eg innsett ein ting. Det er ikkje talet menneske som bur her som gjer Førde til ein by, det er korleis ein brukar byen.

Eg flytta frå Halden i august i år. Halden er ein by med over 30 000 innbyggarar og har eit ganske stort areal. Likevel er gågata og sentera folketomme etter at klokka har passert fire. Kvar er alle menneska? Er dei heime og et middag? Leikar med ungane? Nei, realiteten er nok at dei aller fleste har tatt turen over grensa for å handle dagens kvote. Ein pakke med snus, ein kartong med røyk og kanskje eit brett eller to med øl. Og kanskje ein ekstra person i bilen for å fylle deira kvote òg. Haldensarane vil heller betale avgift for å ta seg over grensa og handle enn å nytte seg av sine eigne ressursar, og samtidig redde dei lokale bedriftene.

Då eg kom til Halden, i 2010, var allereie gågata byrja å døy. Då eg reiste, i 2013, var det diskusjonar om å fjerne gågata og lage bilveg i staden for. Det var trass alt ingen som brukte ho.

Her i Førde finst det ikkje noko gågate. Men det er ikkje gågata som skal definere ein by. Og ikkje kor mange som bur der. Det er menneska som skal vere den avgjerande faktoren.

Mitt inntrykk er at menneska i Førde er opptekne av å nytte seg av det byen har å tilby. Om det er bystien opp til Hafstadkleiva, kjøpesentera i sentrum eller daglegvarebutikkane utanfor byen. I Førde er ein sjeldaåleine. På ein god måte. Og ikkje bli overraska om nokon vil slå av ein prat.

Det er menneska som gjer Førde til ein By med stor B.

Og sist, men ikkje minst: Trafikklysa.

Åleine på kino

Dei aller fleste vil ha selskap, anten det er ein mann, ei dame, ein katt eller ein hund. Då eg var 16 hadde eg ein vennegjeng som gjorde opp for at eg ikkje hadde kjærast. No når eg nærmar meg trettiåra byrjar det å bli tynna ut i singelrekkjene og eg brukar meir tid åleine enn med venner. Eg har ikkje hund eingong.

Kvar gong eg møter nokon eg ikkje har prata med på ei stund er det fyrste spørsmålet alltid: «Korleis går det med kjærleiken?» Er det slik ein målar lykke? Om ein har nokon å komme heim til er alt bra?

Ikkje finst det så mange singelaktivitetar heller. Å gå på kino åleine er rart, å gå tur på kvelden er uaktuelt, å gå ut på byen åleine er å be om bråk. Men er det ikkje på tide at vi utfordrar normene?

Eg vil jo på kino! Eg vil ikkje sitje åleine heime på kvelden og synest synd på meg sjølv fordi alle venene mine er opptekne med sine betre halvdelar. Eg vil kjøpe ei bøtte med popkorn utan å bli trist fordi eg ikkje har nokon å dele den med.

Eg vil gå tur på kvelden utan å vere redd for at det sit nokon bak ei busk, klar til å ta meg.

Eg vil ete taco og kose meg utan å føle at det ikkje smakar like godt når ein et åleine.
Eg vil kjøpe ein pakke med Fjordland kjøttkaker utan at dama i kassen ser medfølande på meg.

Å vere singel er tabu. Ein skal jo helst vere gift innan ein er 26 og ha 2,5 born før ein er tretti. Ein skal helst ha karriere og vere husmordraum i tillegg. Eg er allereie godt bak skjema. Er det ikkje på tide at vi utfordrar desse syna? Det vil iallfall eg.

Dei neste vekene er planen min å gå på kino. Heilt åleine. Eg skal forhåpentlegvis sjå ein film som er hylande morosam, og eg skal hyle saman med resten av publikum.

Best ilag

Som sogning er eg vant til å ha høge fjell rundt meg, men eg må innrømme at Hafstadkleiva var både lenger og brattare enn ved fyrste augekast. «Opp til masta der? Det ser ikkje så langt ut», sa eg. Eg tok feil.

Vi vart invitert med Firda på treningstur, og eg gav beskjed om at eg kom til å danne baktropp. Sannare ord har aldri blitt sagt. Då vi (eller rettare sagt, eg) hadde komme over den verste bratta, hadde eg underholdt tanken om å legge meg ned og rulle ned til byen igjen, eller innta fosterstilling i grøfta til dei andre (langt der framme) kom attende.

Eg tok meg ein pause (ein av mange) og plutseleg sto det nokon ved sidan av meg. Då han kom nærmare såg eg at det var ein av dei ansatte på Firda. Vi slo av ein prat og med eitt gjekk stega lettare. Og plutselig var vi på toppen. Vi hadde hoppa over myr og fått gjørme oppetter leggane, men vi var framme. Sidan eg ein halvtime tidlegare hadde planar om å ta ein lur i grøftekanten, såg eg meg nøgd. Eg hadde nådd målet og i tillegg blitt betre kjent med ein hyggeleg kollega. Han redda meg. Hadde han ikkje kome hadde eg snudd. Det er mykje det same når ein vel seg eit yrke.

Ein kan studere i ti år, ein kan ha skyhøge forventningar, men ingenting kan måle seg med korleis det er når ein faktisk gjer det. Om det er å nå toppen av Hafstadkleiva eller byrje som journalist. Av og til, når det blir for bratt og hardt, er det godt å ha nokon ved sidan av seg som oppmuntrar og hjelper deg til topps.

Det er i motbakkar det går oppover!