Siri Helle

Over middels låg utdanning

Eg er 31 år, voks opp i ein fredeleg middelklasseheim og gjekk ut frå ungdomsskulen med karakterar over gjennomsnittet. Likevel har eg ikkje høgare utdanning. Dei einaste studiepoenga eg har, har eg fordi eg trong studielånet til å finansiere andre prosjekt eg sjølv syns var viktigare. Eg okkuperte hus og laga fanziner og samla inn mat frå butikkane sine containerar for å lage søndagsmiddag til Bergen sine mindre rike. Alt finansiert av lånekassen.
Sidan har eg blitt agronom i økologisk landbruk òg betalt av studielån. Men det er ei utdanning på vidaregåande nivå.

Kvar gong eg fyller ut eit spørjeskjema stikk det litt i meg når eg vel «Vidaregåande skule» som høgaste fullførte utdanning. Tru det eller ei er det eit stikk av stoltheit. Eg veks opp i ein generasjon som aldri har sett verken verknaden eller naudsynet av hardt arbeid. Vi som vart fødde tidleg på åttitalet er den fyrste årgangen som har blitt vaksne i eit miljø av trygge, varme, uendelege oljeinntekter.

Vi er generasjonen med alle dører opne ja, kor det å opne dører ikkje berre er ein sjanse, men eit krav. Vi krev å få realisere oss sjølve frå før vi kan gå. Difor kosar vi oss i årevis med litteraturvitskap, backpackerbillettar på tilbod og utsette masteroppgåver, før vi endeleg etter fullført utdanning sutrar over at vi ikkje får arbeidsavklaringspengar frå NAV.

Sidan 1980 har talet doktorgrader i Norge blitt sjudobla. Samstundes krev arbeidsmarknaden framover at halvparten av arbeidstakarane har fagbrev.
Å ta eit fagbrev på vidaregåande inneber å opne berre ei dør. Kan halvparten av oss leve med det?

I fjor på denne tida var eg avløyser og agronomelev. Då banna eg over dødfødde killingar, gjødseltrekk som ikkje verkar og botnfrosne rundballar. I år sit eg bak skrivepulten og bannar over mangelen på ord, feil bildefokus og at eg ikkje får skrive alt nett som eg vil.

Eg skulle skamme meg.

Det sa klikk med ein gong

Eg var redd det kom til å bli vanskeleg. At møtet med klikkjournalistikken ville gjere meg til ei sur gammal tante som helst ville sitje i ein mørk krok og skrive med fjøyrpenn og pergament for brevduelevering.
Internettet veks til himmels på umiddelbare tilbakemeldingar. Kvart trykk du som lesar gjer vert registrert, og tilgjengeleg for oss i same augneblink du aktiverer peikefingeren din. Justisen er både knallhard og eintydig: oversikta på klikkteljaren Firda nyttar syner dei ti meste leste sakene på firda.no siste døgnet.

Nettet gjer det lettare å finne saka sitt fulle potensial, lærer vi. Ei god sak vert lest. Men kva er ei god sak? Kva les vi? Kor mange gongar klikkar vi for å unngå å gjere det vi eigentleg skulle? Kor mykje bidreg nettaviser til å redusere effektiviteten på andre arbeidsplassar? Har vi som skriv ansvar for lesaren sin sjølvdisiplin?
Kva gjer klikktala med oss? Eg slit allereie med ein temmeleg tidkrevjande facebookavhengigheit. Antal likes utgjer ein vesentleg del av denne. Kor mykje tid skal eg bruke på å sørge for at nettsakene mine får mest mogleg klikk?

Sjølvsagt veit eg at nettet er større enn dette til og med mykje meir intelligent enn det gjer seg ut for å vere. Det er liten tvil om at nettet er kome for å bli. Men tyder det at vi skal legge oss flate? Fortener ikkje nettlesarar same krav til kvalitet og innhald som papirlesarar? Det vil eg gjerne teste.

Så får eg heller leve med kjerringa som sit i kroken og skular på meg med brevdueblikket sitt.