Svein Olav Sæter

Svein Olav Sæter (20)

MEDIA VENTAR PÅ EIN STYRMANN

Journalistikken har dei siste åra tatt ein støyt. Overgang frå papir til nett minska talet på journalistar betrakteleg. Lesarane vert irriterte av titlar berre laga for å lokke dei frå sosiale medium inn til avisas eigen nettstad. «Fake News» har det siste året øydelagt tilliten til den fjerde statsmakt hos mange. Framtida ser dyster ut for avisene. Det er vanlegvis under slike apokalyptiske tilstandar ein begynner å spå nedstigning av ein frelsar. Ein stødig styrmann som vil snu om på retninga vi uheldigvis finn oss i.

Her kjem eg inn i bildet. Nyfiken på ei verd eg enda ikkje er korrumpert av. Heilt utan relevant erfaring eller utdanning. Som ein tørr svamp i handa til ein lærar på veg til vasken første skoledag etter sommarferien, skal eg ein kort periode ta til meg så mykje eg kan, i håp om seinare å vere til nytte i opplysninga av samfunnet.

Svampen veit ikkje kva den skal brukast til seinare, men den tar til seg så mykje vatn som mogleg – for det vil uansett komme til nytte. Politikk, kultur, løyndom, naturvitskap, alt dette skal svampen fare over. Nokre svampar blir og kasta på lærar og klassekameratar.

Kameratar som leikar saman og spring etter jenter dei få minutta dei får vere ute. Slik var eg som liten, der eg voks opp i verdsmetropolen Molde. Slik har eg vore på reise over Atlanteren til tidlegare utpostar av det franske riket, og slik er eg framleis.Den delen av meg håper eg å behalde, mens så mykje anna endrar seg.

Xenofili

Eg synest det framande er spennande. Om vi har xenofobar i samfunnet, er eg xenofil.

Eg liker ikkje honning, men då eg fekk ei bok frå 1915 om birøkting,  heiv eg meg over ho. Eg synest samfunnet er bra som det er, men når ein russisk prins på 1800-talet skriv at anarkisme kanskje hadde vore ei betre løysing, høyrer eg gjerne etter. Det heilt daglegdagse kan eg og konsentrere meg om i ein absurd grad, så lenge det blir fortalt med ei finurleg dialekt eller det går føre seg på eit anna språk.

Det framande og det som er annleis og nytt, interesserer meg heilt vilt. Det eg ikkje veit, vil eg gjerne vite, sjølv om det då går inn i den kjedelege massen av kunnskap eg har, og den pirrande mørklagde delen av verda blir mindre.

Nysgjerrigheita eg har trur eg mange deler, sjølvtilliten gjer meg kanskje meir unik. Eg er ikkje redd for å miste noko av min eigen kultur eller identitet når eg lærer om andre sin. Eg er heller ikkje redd for at dei vert endra. Så stor tru har eg på meg sjølv, at eg vil klare å feie bort dårlege idéar og ta til meg dei gode, uavhengig av kor dei kjem frå. Denne sjølvtilliten skulle eg gjerne sett hos fleire.

Nokre vil seie det er overmot, eller naivitet, og det kan eg på ein måte vere samd i. Naivitet og overmot er likevel å føretrekke framfor frykta vi finn hos mange i dag.

Ein kan gå frå naivitet til handlekraft ganske fort, å riste av seg frykt er derimot ein langsam prosess.

GNISTRANDE KJÆRLEIK

Førre helg vart einsemda for stor, og eg bukka under for ho.
Eg lasta ned Tinder.

To månader utan menneskeleg kontakt med andre enn kollegaer, var det som skulle til. Kvardagane mine er så travle at eg ikkje legg merke til mangelen på eit sosialt liv, men når helga kjem utspelar han seg som lange, treige timar utan noko å gjere.

Eg prøvde å gå tur, å symje, å lage mat, og å lese, men ingenting hjelpte. Det var noko menneskeleg eg trong. Med berre helgane fri var vala mine av møteplassar avgrensa til utestadar med for høg musikk, broderikurs med for høg snittalder – og Tinder.

På Tinder fann eg mange forskjellige jenter. Nokre av dei ignorerte dei mest geniale ordspel, mens andre fekk mobilen min til å lyse opp i respons på eit enkelt «Hei». Det verka meir som å spele lotto, enn som å flørte.

Trass i at jentene var like uforståelege som i røyndommen, så verka det som om eg dreiv med sosialisering på steroida. Etter nokre få dagar hadde eg vore i kontakt med fleire folk, enn eg hadde vore mine første to månadar.

Som ved vanleg doping blir ein møtt med kritikk for hjelpemiddelet ein tek i bruk. «Det er unaturleg» seier folk. Eg er ueinig. Sidan Ivar Aasen fant opp skriftspråket på 1800-talet, så har det vore like naturleg å kommunisere med skrift, som med tale. Om eg då skriv på ein app til Nora (7km unna), eller på brevpapir til grannejenta er vel ikkje så forskjellig.

Ein lyt ikkje henge seg opp i detaljane, gutar har lengta etter jenter, og motsett, frå før oppfinninga av bålet. I dag kan ein lettare slå gnistar, men flamma er den same.

Kjedeleg, best slik

Førre Skrivekløe kom i avisa på bursdagen min, eg vart 20. I dag er det 1. april, men du kan slappe av, det kjem ingen aprilsnarr på siste linje. Eg liker ikkje å gjere noko stort ut av slike dagar. Det er kjekt å få gratulasjonar, og ein spøk eller to kan eg leve med, men det blir litt for mykje om eg må endre heile dagsplanen for datoens skuld.

Nokre vil ha hundre restaurantar med mat frå hundre land, dei vil prøve noko nytt kvar veke, utfordre smaksløkane. Eg synest det tar litt for lang tid å gå gjennom matbutikken. Dei kunne godt fjerna eit par hyller, eg kjøper berre dei same fem-seks varene uansett.

Fire egg på fire brødskiver til frukost. Åtte brødskiver til lunsj; to med brunost, to med jordbærsyltetøy, to med sjokoladepålegg, to med eit sykke svinekjøtt, ei skive ost, fire agurkskiver, fire deler opphakka paprika, enda eit stykke svinekjøtt, og så to skiver til med ost på toppen. To kyllingfiletar og ei handfull ris til middag. Kvar dag.

Livet mitt er rutineprega, for å seie det mildt. Eg held meg til dei same tidspunkta kvar dag. Vaknar, et frukost, køyrer til jobb, et lunsj, drar heim frå jobb, drar på trening, set kyllingen i omnen mens eg går i dusjen, et, legg meg. Eg vil at det skal vere kjedeleg og føreseieleg, eit urverk.

Det er best slik. Rammene i livet skal vere sette, så eg kan konsentrere meg om innhaldet.

Musikk og religion

Han forkynner frå plattforma. Tusenvis har samla seg for å høyre på. Dei får teiknet, og gjentek hans ord. Det er søndag, klokka har nettopp passert tolv, og eg står på første rad. Framfor meg er Kvelertak, og konserten deira nærmar seg slutten.

Det som skjedde den natta er det næraste eg har kome ei religiøs oppleving. Kroppen forsvann, og bevisstheita som var att opplevde verda utan å tenke på fortid eller framtid. Det kan ikkje beskrivast, utan å høyres så pretensiøs ut at ingen tek deg alvorleg. Det er likevel slik det var då, og litt slik er det kvar gong musikk verkeleg treff meg.

Det er noko primitivt med rytme og melodi, dei rører ved noko langt inne i oss. Sterke kjensler blir henta fram, av lyden sjølv, eller av noko den minner oss om. For spillelistene er som eit kartotek av sinnstilstandar. Eg drar på fjelltur i solskinn, grin på gutterommet, står på ski i bitande kulde, eller flirer med vener rundt eit bål. Hovudet reiser, mens kroppen sit att i nåtid. Slik dreg musikk fram gamle kjensler, når den ikkje er for opptatt med dei noverande.

Nokon døyr, det er trist. Begravelsen kjem, og presten set preg på hendinga, men lydbølgane som treff oss når vi sit på kyrkjebenken får verkeleg underleppa til å dirre. Det er ein kjent kombinasjon. Religion og musikk. Englane syng i bibelen, og kristne syng i kyrkja. Over heile verda syng folk, og for det meste syng dei om det utenomnaturlege.

Det er ikkje så lett å skille mellom religion og musikk, synest eg. Får eg frysningar fordi sangen har dei rette akkordane etter kvarandre, eller fordi han syng Hallelujah i refrenget?

For meg er linane viska ut mellom dei. Musikk er min religion. Musikk er noko som løftar meg, og noko eg kan bli høg på.
«Musikk er folket opium» som Karl Marx nesten sa.