Nora Rydne

Nora Rydne, 24 år, frå Bærum. Foto: Bent Are Iversen

Snikande patriotar

Då eg kom til Førde, var eg innbitt overtydd om at eg kom til å hate å bu her. Dette var vestlendingane fullt klar over, dei aksepterte overraskande nok hatet mot bygda. Eg møtte lite hets, ingen skulda meg for indirekte å ha drepe sauene deira, i kraft av å vere austlending. Dei let som dei ikkje brydde seg så mykje om eg likte meg her eller ikkje, kva skulle dei med ein skarve bæring.

Her gjekk eg og trudde at de var audmjuke, sjy skapningar. De hadde sett dykk litt blinde på den flotte naturen rundt dykk, hadde ikkje tida til å vere imponert av kvart einaste elvestryk og kvar einaste fjellknaus, slik som austlendingen som har vore vant til å stirre i beundring viss ho treffer på ein middels stor bekk. Eg fekk det stadig bekrefta. De gidd ikkje eingong å gje namn til alle fossane i fylket. Og då eg ville sjå nærare på Halbrendsfossen (den har eit namn!), såg vestlendingskollegaen på meg som om eg nett hadde foreslått å ta ein helgetur i Førde-kloakken. Kva er vel det for ein dum puslefoss.

Vit dette, vestlendingar. Eg har gjennomskoda dykk. Det tok meg kanskje tre månader, men no skjønar eg alt. De er patriotar i saueham, men til slutt skimta eg nasjonalfargar under ulla dykkar. Snikar.

Roleg, nesten umerkeleg, åla dei seg innpå meg, vestlendingane. Dei sleit meg sakte ned, slik vatnet slipar ein liten stein. Og plutseleg stod eg der, andpusten etter å ha gaula Sogn og Fjordane-songen på fest, og fortalde vestlendingskollegaen at Førde slett ikkje var så gale. Ryktet gjekk. Imaget mitt er knust.

Slik har de lurt meg til å tru at eg òg kan, og vil, bli vestlending. Med snikande patriotisme, som berre kan skimtast glimtvis, i fylla og når ein sunnmøring lager film om Førde. Og de visste at det kom til å fungere, for på Austlandet er det ikkje lov å vere patriot, om ein ikkje vil bli forveksla med ein nazist.

Og no er det altså for seint. Eg likar dykk, vestlendingar, til og med nok til å trivast i evig regnvêr. Til og med nok til å ta vel heilhjarta del i Sogn og Fjordane-patriotismen. Eg håpar de er nøgd med dykk sjølve. Dritfolk.

Sjå opp for Ville Vesten

 I desse dagar vert det snakka mykje om lausriving. Catalonia vil lausrive seg frå Spania, og norske kommentatorar dreg linjer til eit lausrive Vestland, ein stat som sit igjen med alle oljepengane og store delar av Norges energiressursar. Eg trur ikkje vi har reflektert nok over kor vakker ei vestlandsk lausriving kan bli.

Det heile hadde sjølvsagt byrja med ein heidundrande borgarkrig. Bergen må ut. Dei har mista kontakt med distrikta, og dessutan likar dei ikkje nynorsk. Med Liv Signe Navarsetes erfaring frå forsvarskomiteen er det ikkje vanskeleg å forstå at Sogn og Fjordane, med Senterpartiet i spissen, lett hadde tatt styringa i Vestlandsrevolusjonen. Herifrå hadde det berre gått oppover.

Vi hadde ikkje trengt å bruke så mykje tid på demokrati i den nye Vestlandsstaten. Det er bra, for er det ein ting vestlendingar ikkje kan, så er det å einast om nye namn. Sentermonarkiet (tidlegare Senterpartiet) tenker med gru tilbake til då Internett ville kalle ein ny nordnorsk region «Mordor», og kallar den nye staten «Navarsetet» utan for mykje tyting.

Vi hadde ikkje trengt å bruke så mykje tid på sentraliseringsmotstand i Navarsetet. No som Vestlandet har kasta ut nynorskhatande bergensarar og hine austlendingar, er vi endeleg kvitt plager som ulv og god kaffi. Senterhoffet avgjer i god romersk stil å brenne Bergen. Seinare vil all ulv, dei som ikkje allereie dekorerer ein gardsvegg etter seremonielt frislepp på ulvejakt, deporterast til dei rykande restane av byen.

Det er i det heile mykje tidssparingspotensial i ein eigen Vestlandsstat. Nynorsken kunne sleppast fullstendig fri, den treng ikkje lenger å gjerast forståeleg for bokmålsjævlane. Vestlendingane kunne fått meir fritid og mindre magesår av å sleppe konstant irritasjon over urettferdig nettleige.

Akk, ein kan drøyme. Men verda synest ikkje klar for fleire statar med det fyrste. I Catalonia blei folk utsette for politivald ved valurnene. Prøver du å ta byen til Erna og olja til Siv, trur eg det går langt, langt verre.

Jesus, kyr og Ivar Aasen

På jobbintervju i Nynorsk avissenter blei eg fortalt at dei mest irriterande austlendingane blei nynorskfrelste av å jobbe i Firda. Nett då syntest eg vestlendingen var vel hovmodig, som samanlikna eiga målform med religion. I dag er eg meir tvilande. Dei seier tru kan flytte fjell, og no har trass alt nynorsken flytta austlendingen heilt frå Bærum til Førde. Jo meir innsikt eg får i nynorskens verd, jo meir synest jamføringa mellom Gud og nynorsk å vere presis. Guds vegar er som kjent uransakelege, like så med nynorsk grammatikk.

På vegen opp hit lurte eg på kvifor det sprang kyr laus rundt på riksvegen mellom Sogndal og Førde. Ikkje visste eg at raudt kjøtt kunne vere ei bør for hjartet sjølv i levande format. No skjønar eg at vestlandsbonden er oppteken med å pugge korleis heilt like verb skal bøyast på to vidt forskjellige måtar. Han har ikkje tid til å sjå til at kua ikkje leikar i trafikken. Nynorsk ordliste skal ha for å vere minst like slitsam som bibelen, og ein må lide litt for frelsa. Om vestlendingen kjenner djupare meining med livet mens han puggar, veit eg likevel ikkje.

Jesus har aldri vore heilt mi greie, men kanskje nynorsken kan bli det. Førebels har frelsa late vente på seg, men eg kjenner ein ustoppeleg trong til å etterlikne Førde-dialekta. De får sjå det som ei diskré byrjing på sidemålstilbeding. Kven veit, kanskje er eg å finna igjen på Austlandet om eit halvår, bankande på døra til framande: «Har du eit ledig minutt til å snakke om frelsaren Ivar Aasen?».