Torvald Hjelden Sætrang

Torvald Hjelden Sætrang er 20 år og frå Innfjorden i Romsdal. Praktikant på Nynorsk Avissenter, kull 10. Foto: Bent Are Iversen

Vaksenlivet skremmer vitet av meg

Eg er 20 år. I mitt eige hovud er eg i ferd med å bli vaksen. I alle fall følest det slik på omgjevnadane mine, og det er inkje mindre enn skremmande. Eg har lenge kjempa mot denne frykta. Misforstå meg rett, eg er ingen Peter Pan som skal flytte til Drøymeland. Ønsket mitt er ikkje å vere ung for alltid. Men kanskje berre i nokre veker til. Gjerne månadar, eller kanskje til og med år.

Det er klart det er mykje flott vaksenlivet bringar med seg, men straumrekningar, fagforbundsavgift og full pris hos tannlegen er det vel ingen som er vidare begeistra for. Då eg no startar i fast jobb i mai og bur for meg sjølv for første gong, er det mogleg frykta tar heilt over. Det hjelper heller ikkje på nervane at eg for fyrste gong i livet synest babyar er så søte at eg får lyst på ein sjølv.

I påska fekk eg heldigvis roa denne frykta for å bli vaksen, om ikkje heilt, så for ei lita stund. Då kjempa eg for å halde på raudvinen frå dagen før, mens eg kløna meg bortover i skisporet på påskefjellet. Eg følte meg elendig. Samtidig var eg strålande nøgd. Eg hadde gått på ein skikkeleg smell kvelden før.

Uansett kor mange tabbar eg hadde gjort kvelden før, var det ein ting ingen kunne ta frå meg. Eit vaksent menneske kunne vel aldri gå på ein slik smell, tenkte eg mens eg smilte som ein idiot. Eg var ung, dum og hadde framleis ein gryande optimisme som ein vaksen person som har sett verda sitt sanne ansikt, aldri kan ha.

Stao no pao

Denne helga vert Eliteserien sparka i gang. For alle saftkokarar er det med eit hjartesukk, sidan årets Eliteserie går utan askeladden frå Sogndal. Ikkje før såret etter den brutale nedrykkskampen i Ranheim har grodd, blir Sogndal-supporterane brutalt minte på kvar deira skjebne for 2018 blei bestemt. Eliteserien opnar nemleg på same bane som Sogndal blei sendt ned på.

Det greie med norsk fotball er at vi veit kva vi har å vente. Ingen ved sine fulle fem forventar tekniske finessar og prestasjonar som tek pusten frå dei. Noko som derimot er garantert når dei første kampane blir spelt i mars, er dårlege grasbaner, glisne tribunar og breiale bergensarar som innkasserer gullet etter tre sigrar på rad.

Men trass i at vi i 2018 berre er eit tastetrykk unna det ypparste fotball-Europa har å by på, vender den harde kjernen tilbake. Om det er i snø og minusgrader på Alfheim eller pøsregn på Stadion, så står dei der, gjerne i berr overkropp.

Det er desse fortapte sjelene som held norsk fotball i live. Vi som kjenner det krible når seriestart nærmar seg, sjølv om vi veit laget vårt er dømt nord og ned av alle ekspertar. Mange av oss brukar det dei har av fritid på å følge ein gjeng med overbetalte, middelmåtige fotballspelarar.

Men av og til får vi sjå meir enn berre det. Av og til dukkar det opp eksepsjonelle spelarar som nærmast dansar seg i mellom motspelarane. Sjølv har eg hatt gleda av å sjå unikumet Magne Hoseth score frå 50 meter mot RBK, eg har sett John Carew senke Portugal på Ullevål og vore vitne til ein Martin Ødegård med fabelaktig nærteknikk. Det er desse spelarane og desse stundene som gjer norsk fotball så vakkert.

Så til oss supporterane, til saftkokarane og til norsk fotball generelt; Stao no pao. Det kjem lysare tider for dykk alle. Superlaget frå Sogndal blir ikkje å finne i Eliteserien i år, men det herskar liten tvil om at dei kjem tilbake. For laget frå saftbygda har på mirakuløst vis etablert seg i toppen av norsk fotball.

 

Heim til mor

«Heim til Mor» av Odd Nordstoga runga på anlegget. For det var nett det eg skulle, ein rask tur heim til Romsdalen. Men forsøket på å forlate Sogn og Fjordane tok ei brå vending langs Jølstravatnet. Fylket ville ikkje gje slepp på meg. Kanskje var det frykta for at eg ikkje skulle komme tilbake som gjorde det. Min trufaste Suzuki Baleno stoppa, heilt ut av det blå.

På høgre sia slo bølgene friskt mot fjæresteinane. Frå venstre rasa det steinar ned mot vegen. Naturen gjorde narr av meg, med rette. Det skal godt gjerast å finne ein mindre bilkyndig mann enn meg. Og kampen stoppa ikkje der. Etter å ha ringt bilberging, fått bilen på verkstad og skaffa meg ein leigebil med skrifta Jølster- bilverkstad på, fortsette ferda vidare.

Ikkje berre var eg fleirfaldige tusen fattigare, men eg hadde også mista det gode motet. Både ferja på Anda og på Stranda var forseinka. Frustrasjonen tok meg og gråtkvalt køyrde eg over Ørskogfjellet. Der blei eg liggande bak ein trailer som for sikkerheits skuld køyrde i 20 km/t i snøføyken. Sjølv ikkje synet av vakre Innfjorden, verdas navle, kunne få meg i betre humør. Med Jølster-leigebilen min svinga eg opp utanfor huset.

Ei velinformert mor sto klar på trappa og tok i mot meg. Ein god klem, trøystande ord og mors nybakte brød var alt som skulle til. Då eg var kommen heim til mor, og nok ein gong var ved godt mot, innsåg eg det. For meg hadde Sogn og Fjordane alltid vore eit fattigmanns Møre og Romsdal, men motviljen mot å gje slepp på meg og narrespelet frå naturen, det appellerte til meg. Utan å ha lagt merke til det, var eg blitt hugtatt. Eg ville tilbake, så fort som mogleg.

Titanic seglar vidare

«Vegen blir til mens du går han». Det var bodskapen frå rådgivaren. Eg lo litt for meg sjølv. Retorikken hennar var like lett å gjennomskode som korttrikset til ein tryllekunstnar på Manhattan. Ho dreiv allereie og førebudde dei som kom til å droppe ut. Eit førebyggande tiltak, for å minimere skuffelsen det å droppe ut av eit studium ofte bringar med seg.

Grunnen til at eg lo for meg sjølv var enkel. Kvifor skulle eg droppe ut. Eg som var 20 år, udødeleg og blotta for evna til å ta dårlege val. Det var ein bombesikker plan, ingenting kunne få meg ut frå dette sporet. Eg var som Titanic, skipet som ikkje kunne søkke.

To veker seinare møtte eg isfjellet. Det som skilde isfjellet mitt frå Titanic sitt var at mitt bestod av omgrep som dekningsbidrag, risikoanalyse og konsumprisindeks. Til mi store overrasking viste det seg at ein 20-åring, med verda for sine føter og livserfaring i bøtter og spann, faktisk kunne ta dårlege val. Eg innsåg det ikkje før no. Aldri i verda om eg, med makk i ræva og iver etter å komme meg ut i verda for å møte folk, skulle sitte ved ein pult og analysere rekneskapstal. Eg sokk nett som Titanic.

Ein søknad, eit jobbintervju og fem månader seinare sit eg her i Førde, med fingrar som har fått tilfredsstilt litt av behovet sitt for skriving. Eg innser at rådgivaren har meir rett enn nokon gong. Vegen blir ikkje alltid som vi har førestilt oss, den blir til medan vi går han.